درسنامه آموزشی علوم تجربی کلاس اول

نکات آموزشی و فعاليت‌های پيشنهادی

برای آن‌که فضای يادگيری شاد و لذت بخش باشد شروع درس را با يک بازی مثل لی‌لی بازی يا گرگم گله می‌برم و … شروع کنيد و با پرسش کردن از آن‌ها که اگر حرکت نباشد آيا می‌توان اين بازی را انجام داد. توجه آن‌ها را به اهميت حرکت در زندگی جلب کنيد.

دانش آموزان چيزهايی را که در راه مدرسه در حال حرکت ديده‌اند فهرست کرده و به کلاس گزارش کنند (به صورت نقاشی کردن يا به صورت کلامی) با توجه به محل زندگی دانش‌آموز، پاسخ‌ها متفاوت خواهد بود. می‌توانيد برای ارتباط درس با زبان آموزی از آن‌ها 
بخواهيد يک جسمی که با يک حرفی مثل «س» شروع می‌شود و حرکت نمی‌کرده را نام ببرد يا نقاشی کند. در اين فعاليت دانش‌آموزان ضمن گزارش کردن تجربه‌های خودشان با تجربه‌های هم‌کلاسی‌هايش نيز آشنا می‌شود. و در ارزشيابی از اين فعاليت انتظار می‌رود که همه‌ی دانش‌آموزان بتوانند آن را به درستی انجام دهند.

در شهرهای بزرگ برای عبور از خيابان‌ها، عبور از پل عابر اهميت دارد و از نکات ايمنی است که بايد رعايت بشود.
- در فعاليتی، هر دانش‌آموز چگونه آمدنش به مدرسه را به هم کلاسی‌های خود گزارش می‌دهد و با چگونگی آمدن هم کلاسی‌های خود به مدرسه آشنا می‌شود. با سختی‌هايی که ممکن است بچه‌های ساير نقاط کشور برای آمدن به مدرسه با آن مواجه شدند آشنا می‌گردد و پی می‌برد که همه مثل او به مدسه نمی‌آيند. می‌توانيد بپرسيد دوست داريد طور ديگری به مدرسه می‌آمديد؟ و می‌توانيد از بچه‌ها بخواهيد مسير آمدن به مدرسه را بکشند و آن را به ديوار يا تابلوی کلاسی بچسبانند. در ارزشيابی از اين فعاليت انتظار می‌رود که همه‌ی بچه‌ها بتوانند آن را انجام بدهند همه‌ی نقاشی‌ها را در تمام فعاليت‌ها از همه بپذيريد.

- برای آن‌که دانش آموزان به اثر سطح در حرکت پی ببرند تصويرهايی از حرکت دانش‌آموزان روی برف‌ها و جاده‌ی کوهستانی و ناهموار و سطح صاف در کتاب آورده شده است. بچه‌ها تجربه‌های خود را در حرکت روی زمين برفی، زمين برفی يخ زده‌ی مناطق کوهستانی و سطح صاف را به کلاس ارائه کنند. اجازه دهيد موارد ايمنی حرکت روی زمين يخ زده يا مناطق کوهستانی استفاده از کفش مناسب را خود بچه‌ها در کلاس مطرح کنند. اگر در مناطقی هستيد که بچه‌ها برف نديده‌اند از آن‌ها بپرسيد آيا تا به حال برف ديده‌ايد؟ و در کجا؟ و اگر در مناطق کوهستانی هستيد از آن‌ها بپرسيد آيا دوست داريد برای آمدن به مدرسه جايی زندگی می‌کرديد که زمين صاف داشته باشد؟ اجازه بدهيد بچه‌ها خواسته‌ها و آرزوهای خودشان را در کلاس بگويند، يا نقاشی کنند.

بچه ها با انجام آزمايش حرکت روی سطح‌های مختلف را با هم مقايسه می‌کنند و نتايج مشاهده خود را به کلاس گزارش می‌کنند.
هر چه سطح هموارتر باشد حرکت روی آن آسان‌تر است؟ در ارزشيابی از اين فعاليت انتظار می‌رود که همه‌ی دانش آموزان بتوانند به خوبی آزمايش را انجام دهند ممکن است برخی از دانش‌آموزان علاوه بر سطح‌های پيشنهادی کتاب درسی سطح‌های ديگری را پيشنهاد بدهند که بايد در ارزشيابی در نظر گرفت.

- برای اثر چرخ در حرکت اجسام از دانش آموزان بخواهيد در راه خانه تا مدرسه وسيله‌های چرخ داری را که ديده‌اند نقاشی کنند و درباره مشکلاتی که در صورت نداشتن چرخ در يکی از وسايل نقاشی شده پيش می‌آيد صحبت کنند.

می‌توانيد درباره‌ی صندلی چرخ‌دار قصه دانش آموزی را که در روستا زندگی می‌کند را تعريف کنيد که آرزوی رفتن به مدرسه را دارد ولی به علت مشکلی که در پاهايش دارد نمی‌تواند. او دارای صندلی چرخ‌دار است ولی به علت موانع سر راه مدرسه مثلاً رودخانه نمی‌تواند از آن عبور کند. دوستانش با هم فکری هم و کمک‌های دسته جمعی مشکل مدرسه رفتن او را برطرف می‌کنند و او را خوشحال می‌کنند. از بچه‌ها بخواهيد برای داستانی که تعريف کرديد نقاشی رسم کرده و راه حل را نشان دهند.
درباره‌ی کمک کردن به يکديگر و اشاره به آموزه‌های دينی در اين مورد صحبتی داشته باشيد و از دانش آموزان بخواهيد در يک دوره‌ی کوتاه مثلاً يک هفته درباره‌ی کمک‌هايی که به ديگران انجام می‌دهند به کلاس گزارش کنند.

دانش آموزان به طور گروهی آزمايش مربوط به اثر چرخ در حرکت را انجام داده و آنچه را که مشاهده می‌کنند به کلاس گزارش کنند. انتظار می‌رود در ارزشيابی از فعاليت‌های مربوط به اثر چرخ در حرکت همه‌ی دانش‌آموزان بتوانند آن‌ها را انجام دهند.

ايستگاه فکر
برای مفهوم نسبی بودن حرکت فعاليت ساده‌ای در کتاب آمده است که مشخص می‌کند حرکت يک جسم بستگی به ناظر دارد. يک جسم ممکن است از نظر يک ناظر ساکن باشد و از نظر ناظر ديگر در حال حرکت باشد. توجه کنيد هدف اين نيست که نسبی بودن حرکت در کلاس مطرح بشود بلکه فقط مطابق متن کتاب، فعاليت به وسيله‌ی دانش آموزان انجام بگيرد. می‌توانيد فعاليت‌هايی مشابه کتاب را طراحی کنيد.

درباره‌ی فن‌آوری بپرسيد:
در زمان‌های قديم مردم چگونه از شهری به شهر ديگر می‌رفتند؟ از دانش‌آموزان بخواهيد از افراد مسن فاميل بپرسند در کودکی وسيله‌ی رفت و آمد آن‌ها چه چيزهايی بوده و چه تفاوتی با وسايل رفت و آمد امروز دارد؟ و به کلاس گزارش کنند.
بپرسيد با چه وسيله‌ای به مسافرت می‌رويد؟ اين وسيله اگرچه طوری بود بهتر بود هر دانش آموز وسيله پيشنهادی خود را بکشد و به تابلو نصب کند.

رعايت نکات ايمنی و قوانين
از بچه‌ها بخواهيد برای رعايت نکات ايمنی مثلاً انتخاب مناسب بازی؛ عبور از خيابان قانون پيشنهاد بدهند و اين که در صورت رعايت نکردن چه جريمه‌هايی را پيشنهاد می‌دهند؟

از بچه‌ها بخواهيد در يک دوره‌ی کوتاه مثلاً دو روز يا يک هفته رفتار خود و افراد را در اجرای قوانين مشاهده کرده و به کلاس گزارش دهند.

انتظار داريم همه‌ی دانش آموزان در مورد خودشان قوانين را رعايت کرده و به کلاس گزارش دهند و بيش‌تر دانش آموزان علاوه بر خودشان رفتار افراد نزديک خود مثل پدر و مادر و برادر و خواهر را مشاهده و به کلاس گزارش کنند و برخی از دانش آموزان رفتار افراد خارج از خانواده‌اش مثل هم کلاسی و افراد فاميل و همسايگان و… را مشاهده کرده و به کلاس گزارش کنند.